KLİNİKANIN İDARƏSİ
Stomatoloji kabinetdə sterilizasiya qaydaları: alətin yolu təmizlikdən rəfə qədər
Qısa cavab. Stomatoloji alət xəstədən sonra eyni yolu keçir: təmizlənir, yoxlanılır, paketlənir, avtoklavda sterilizasiya olunur və qapalı yerdə saxlanılır. Təmizlənməmiş alət sterilizasiya olunmuş sayılmır: çirk buxarın alətə çatmasına mane olur. Hər paketin içində kimyəvi indikator olsun, avtoklav müntəzəm bioloji testlə yoxlanılsın və hər tsikl qeyd olunsun. Birdəfəlik alət yalnız bir xəstə üçündür.
Alətin yolu: altı mərhələ
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tibbi cihazların təkrar emalı üzrə bələdçisi bu yolu dövrə kimi göstərir: təmizləmə, dezinfeksiya, yoxlama, paketləmə, sterilizasiya, saxlama və yenidən istifadə (ÜST, 2016). Stomatoloji kabinetdə bu, belə görünür:
| Mərhələ | Nə edilir | Ən çox edilən səhv |
|---|---|---|
| Təmizləmə | Qan və çirk alətdən tam təmizlənir | Çirkli aləti birbaşa avtoklava qoymaq |
| Yoxlama | Alət təmizliyə və zədəyə görə yoxlanılır | Yoxlamadan paketləmək |
| Paketləmə | Alət paketə və ya kasetə qoyulur | Paketi tarixsiz bağlamaq |
| Sterilizasiya | Avtoklavda tsikl işlədilir | Avtoklavı həddindən artıq doldurmaq |
| Saxlama | Paket qapalı şkafda saxlanılır | Paketi açıq rəfdə, yaş yerdə saxlamaq |
| İstifadə | Paket xəstənin yanında açılır | Zədələnmiş və ya yaş paketi işlətmək |
Təmizləmə: sterilizasiyanın yarısı
ABŞ-ın Xəstəliklərə Nəzarət Mərkəzi (CDC) stomatologiya üzrə tövsiyələrində bunu birinci qayda kimi yazır: alət sterilizasiyadan əvvəl görünən qandan və çirkdən tam təmizlənməlidir (CDC, 2003). Çirk alətin səthini örtür və buxar ora çatmır. Ona görə ultrasəs vannası, fırça və yuyulma sterilizasiyanın əvvəlki addımı yox, onun hissəsidir.
Təmizləyən işçi qoruyucu əlcək, eynək və maska taxır: kəskin alətlə zədə ən çox bu mərhələdə olur.
Avtoklav, indikatorlar və qeyd
Avtoklavın temperaturu və tsiklin müddəti sterilizatorun növündən və yükdən asılıdır. ÜST-ün bələdçisi tsikl müddətini temperatura görə təxminən 3 dəqiqədən 18 dəqiqəyə qədər göstərir. Ona görə sabit rəqəm əzbərləmək yox, avtoklavın və alətin istehsalçısının təlimatına əməl etmək lazımdır.
CDC tövsiyələrinə görə (CDC, 2016):
- hər paketin içinə kimyəvi indikator qoyulur;
- avtoklav ən azı həftədə bir dəfə bioloji indikatorla (spor testi) yoxlanılır;
- paketin üstündə sterilizatoru, tsiklin nömrəsini və tarixi göstərmək tövsiyə olunur;
- sterilizasiyanın qeydləri saxlanılır;
- steril alət mümkün qədər qapalı şkafda saxlanılır.
ÜST-ün bələdçisi bioloji testi daha tez-tez, gündəlik aparmağı tövsiyə edir. Hansı tezliyi seçsəniz, nəticəni yazın: qeydi olmayan test yoxlamada aparılmamış sayılır.
Azərbaycanda nəyə baxmaq lazımdır
Səhiyyə Nazirliyinin «Tibb müəssisələrində sanitariya-epidemioloji tələblərə dair Qaydalar»ı yeni tikilən, yenidən qurulan və əsaslı təmir olunan tibb müəssisələrinin binasına və otaqlarına tələbləri müəyyən edir. Terapevtik stomatologiya üçün ayrıca sterilizasiya otağı 4 və daha çox kreslo olduqda nəzərdə tutulur (Səhiyyə Nazirliyinin Qaydaları, 2009). Sterilizasiya prosesinin özü üçün ayrıca rəsmi yerli mətn tapmadıq. Bu suala yerli qurumlardan dəqiq cavab alın, praktikada isə yuxarıdakı beynəlxalq tövsiyələrə əməl edin.
Bu yazı ümumi məlumatdır. Klinikanızın qaydasını avadanlığın istehsalçısının təlimatı və yerli tələblər əsasında yazın.
Klinikada qayda: addımlar
- Sterilizasiyaya kimin cavabdeh olduğunu yazılı təyin edin.
- Alətin yolunu kağıza yazın və sterilizasiya otağının divarından asın.
- Çirkli və təmiz alətin yolunu ayırın: onlar eyni masada görüşməsin.
- Hər tsikli və hər testi jurnalda qeyd edin.
- Yeni işçini birinci gün bu qayda ilə tanış edin.
- Ayda bir dəfə jurnala və saxlama şkafına birlikdə baxın.
Assistentin vəzifələri haqqında: stomatoloq assistenti. Kabinetin avadanlığı haqqında: stomatoloji kabinet üçün avadanlıq siyahısı.
asisDENT ilə
asisDENT klinikanın randevu, xəstə kartı və kassa işini bir yerə yığır: komanda vaxtını kağız işinə yox, xəstəyə və gigiyena qaydalarına ayırır. Klinikanızı bizə danışın, bir iş günü ərzində sizinlə əlaqə saxlayaq: müraciət edin.
Tez-tez verilən suallar
Kimyəvi indikator rəngini dəyişibsə, alət sterildirmi?
İndikator paketin içində buxar və temperatur şərtlərinin yarandığını göstərir. Avtoklavın özünün düzgün işlədiyini isə bioloji test göstərir. İkisi bir-birini əvəz etmir.
Birdəfəlik aləti sterilizasiya edib yenidən işlətmək olarmı?
Xeyr. CDC-nin tövsiyəsinə görə birdəfəlik alət yalnız bir xəstə üçün istifadə olunur və sonra atılır.
Steril paket nə qədər saxlanıla bilər?
Bu, paketin növündən və saxlama şəraitindən asılıdır. Paket quru, bütöv və qapalı yerdə olmalıdır. Yaş, cırıq və ya yerə düşmüş paket yenidən emal olunur.
Ultrasəs vannası sterilizasiya edirmi?
Xeyr. Ultrasəs vannası aləti təmizləyir. Sterilizasiya ondan sonra avtoklavda aparılır.