MƏLUMAT TƏHLÜKƏSİZLİYİ
Diş klinikasında xəstə məlumatının qorunması: praktik qaydalar
Qısa cavab. Xəstənin səhhəti haqqında məlumat «Fərdi məlumatlar haqqında» Qanunda xüsusi kateqoriyalı fərdi məlumatdır və onu qorumaq bazanı saxlayan klinikanın vəzifəsidir. Klinikada riskin çoxu sadə yerlərdən gəlir: hamının bildiyi ümumi şifrə, həkimin telefonunda qalan rentgen şəkilləri, işdən çıxan işçinin bağlanmayan girişi və ehtiyat nüsxənin olmaması. Hər işçiyə öz girişini verin, iki mərhələli doğrulamanı açın, xəstə şəkillərini şəxsi yazışmada saxlamayın və məlumatla işləyən işçilərdən yazılı iltizam alın.
Qanun nə deyir: dörd əsas qayda
| Qayda | Klinika üçün mənası | Maddə |
|---|---|---|
| Səhhət məlumatı xüsusi kateqoriyadır | Anamnez, diaqnoz, rentgen və müalicə ən həssas məlumatdır | 2.1.6 |
| Mühafizəni mülkiyyətçi və operator təmin edir | Bazanı saxlayan klinika texniki və təşkilati tədbir görür | 5.5, 5.8 |
| Məlumatla işləyən şəxs yazılı iltizam verir | İşçi məlumatı işdə olarkən də, işdən çıxandan sonra da yaymamağı yazılı öhdəsinə götürür | 5.5 |
| Toplanma və işlənmə yazılı razılıqla olur | Razılıq kağızda və ya gücləndirilmiş elektron imza ilə verilir, qanunla məcburi hallar istisnadır | 8.1 |
Mətn: Fərdi məlumatlar haqqında Qanun. Bu yazı ümumi məlumatdır, hüquqi məsləhət deyil: klinikanız üçün dəqiq tələbi hüquqşünasla yoxlayın.
Klinikada risk haradan gəlir
| Risk | Nümunə | Nə etməli |
|---|---|---|
| Ümumi şifrə | Bütün işçilər bir girişlə işləyir | Hər işçiyə öz girişi |
| Şəxsi telefon | Rentgen şəkli həkimin WhatsApp-ında qalır | Şəkli xəstə kartında saxlayın, telefondan silin |
| İşdən çıxan işçi | Proqrama girişi açıq qalır | Son iş günü girişi bağlayın |
| Açıq ekran | Qəbuldakı monitoru xəstələr görür | Ekranı çevirin, avtomatik kilid qurun |
| Kağız kart | Masanın üstündə qalır | Kilidli şkaf |
| Ehtiyat nüsxə yoxdur | Kompüter xarab olur, baza itir | Ehtiyat nüsxə başqa yerdə |
| Mesajda müalicə | Xatırlatmada müalicənin adı yazılır | Mesajda yalnız tarix, saat və klinikanın adı |
| Laboratoriya sifarişi | Texnikə xəstənin adı və nömrəsi gedir | Texnikə yalnız iş üçün lazım olanı verin |
Hər işçinin öz girişi
Ümumi şifrə ilə kimin nə etdiyini bilmək olmur: kart silinəndə, ödəniş dəyişəndə və ya siyahı çıxarılanda cavab verən tapılmır. Qaydalar:
- hər işçinin öz adı və şifrəsi olsun;
- işçi yalnız işinə lazım olanı görsün: administrator randevu və ödənişi, həkim klinik qeydləri;
- şifrə monitora yapışdırılmasın və başqa saytlarda işlənməsin;
- klinika sahibi və bütün məlumatı görənlər iki mərhələli doğrulamanı açsın: şifrədən əlavə telefondakı kod istənir və şifrəni öyrənən yad adam daxil ola bilmir.
Kartda kimin nəyi görməsi haqqında: elektron xəstə kartı.
Rentgen və şəkillər: şəxsi yazışmada saxlamayın
Həkim rentgen şəklini telefonla çəkib həmkarına və ya xəstəyə WhatsApp-la göndərəndə şəkil ən azı üç yerdə qalır: həkimin telefonunda, yazışmanın ehtiyat nüsxəsində və alanın telefonunda. Telefon itəndə və ya işçi gedəndə bu şəkillər klinikanın nəzarətindən çıxır.
Daha təhlükəsiz yol:
- şəklin əslini xəstə kartında saxlayın;
- xəstə istəyəndə şəkli ona göndərin və nömrənin doğru olduğunu əvvəlcədən yoxlayın;
- göndərəndən sonra telefondakı nüsxəni silin;
- klinikanın ümumi qruplarında xəstə şəkli paylaşmayın.
İşçi işə girəndə və çıxanda
- İşə girəndə məlumatı yaymamaq barədə yazılı iltizam alın.
- İşçiyə öz girişini verin və iki mərhələli doğrulamanı açın.
- Yalnız işinə lazım olan bölmələrə icazə verin.
- İşdən çıxdığı gün girişini bağlayın və klinikanın WhatsApp qruplarından çıxarın.
- Telefonunda xəstə faylı qalmadığını yazılı təsdiqlətdirin.
- Ümumi şifrələri dəyişin: Wi-Fi, e-poçt, sosial şəbəkə hesabları.
Ehtiyat nüsxə və itki halı
Baza kabinetdəki kompüterdədirsə, ehtiyat nüsxəni başqa yerdə saxlayın və ən azı ayda bir dəfə bərpanı sınayın: açılmayan ehtiyat nüsxə yoxdur. Bulud proqramında bu sualı təqdim edən tərəfə verin: ehtiyat nüsxə nə vaxt çıxarılır və bərpanı kim edir. İki modelin fərqi: bulud, yoxsa kompüterə quraşdırılan proqram.
Məlumat itəndə və ya yad adam daxil olanda:
- şifrələri dəyişin və şübhəli girişləri bağlayın;
- nə baş verdiyini, nə vaxt və hansı məlumatın təsirləndiyini yazın;
- hüquqşünasla məsləhətləşin.
asisDENT-də bu var
asisDENT diş klinikası proqramında hər işçiyə öz girişi verilir, iki mərhələli doğrulama istənilən an açıla bilər, diş texniki isə xəstənin adını və nömrəsini görmür. Ətraflı: sistem necə işləyir.
Tez-tez verilən suallar
Xəstənin razılığını necə almaq olar?
Qanun yazılı razılıq tələb edir. Ən sadə yol ilk gəlişdə kağız formadır: anamnez anketi ilə birlikdə xəstə məlumatının işlənməsinə razılıq imzalanır. Anket nümunəsi: stomatoloji anamnez.
Xəstəyə rentgen şəklini WhatsApp-la göndərmək olarmı?
Xəstə özü istəyirsə, olar. Nömrəni yoxlayın, şəklin əslini kartda saxlayın və telefondakı nüsxəni silin.
Kağız kartları nə etməli?
Kilidli şkafda saxlayın. Elektron karta keçəndən sonra köhnə kartları atmazdan əvvəl saxlama tələbini hüquqşünasla yoxlayın.
Bulud proqramında məlumatı kim qoruyur?
Serveri və ehtiyat nüsxəni proqramı təqdim edən tərəf, girişləri, şifrələri və cihazları isə klinika qoruyur. Bu bölgünü müqavilədə yazılı görün.
Telefon itərsə nə etməli?
Proqramda həmin telefonun girişini bağlayın, şifrəni dəyişin və iki mərhələli doğrulama açıq deyilsə, açın.